Ana içeriğe atla

Nitelikli

Er Özgür İradeyi Kurtarmak

Er Agent Causation ve Liberteryen Özgür İradeyi Kurtarmak Temel Kavramlar: Alternatif Olasılıklar ve Sourcehood Özgür irade felsefesinde iki temel kavram var ve bunları baştan birbirinden ayırt etmek gerekiyor: alternatif olasılıklar ve sourcehood. Alternatif olasılıklar, bir eylemin özgür iradeli eylem olabilmesi için aynı koşullarda farklı bir eylemin de mümkün olması gerektiğini söylüyor. Yani A'yı yaptıysan B'yi de yapabilirdin, "başka türlü de yapabilirdim" diyebilmek. Sourcehood ise farklı bir şey söylüyor; önemli olan alternatifin var olup olmadığı değil, eylemin gerçek kaynağının sen olup olmadığı. Eylem senden mi çıkıyor yoksa tabiri caizse seni geçip mi gidiyor? Bu iki kavram çoğu zaman birlikte gidiyor ama Frankfurt'un ünlü deneyleri bunların ayrılabileceğini gösteriyor. Frankfurt Deneyleri ve Konjunktif Pozisyon Harry Frankfurt 1969'da şöyle bir düşünce deneyi kurdu. Black adında bir nörolog var ve Jones'un beynine gizlice bir cihaz (counterfac...

Potasyum Permanganat'ın odası


Bilgisayar-zihin anolojisine karşı bir argüman




        Mary'nin odası çağdaş zihin felsefesinde hala daha etkisini koruyan bir düşünce deneyidir. Ben de bu düşünce deneyinin bir benzerini (bence benziyor :D) kullanarak bilgisayar işlevselciliğine[1] karşı bir argüman sunacağım. En sonda da aklıma gelen , bu argümana gelebilecek eleştirilere bakacağım.

            [!] Öncelikle şöyle bir bilgi vermeliyim. Bütün fiziksel özellikler ya temeldir ya da temelden çıkarsanabilirdir . Yük, uzay-zaman gerçekliğin temel bileşenlerindendir. Temel olmayan fiziksel özellikler de bu temel özelliklerden çıkarılır . Bunu şimdilik bir kenarda tutalım.

Potasyum Permanganat'ın Odası


            Potasyum Permanganat(KMnO₄), elektrik devreleri , elektronik cihazlar [içlerinde yazılım yok] ve yeteri kadar metalle dolu bir odada bulunmakla birlikte muazzam zeki bir mühendislik öğrencisidir , eksiksiz donanım bilgisine sahiptir. Bu odada kalan KMnO₄ , kitaplarda yazan bütün donanım bilgisine sahiptir. Bir gün odadaki malzemeleri kullanarak yazılımın nasıl bir şey olduğuna dair aklından çıkarımlar yapmaya çalışır. Ve rahat bir şekilde , bilişsel yetileriyle yazılımı çıkarsayabilir . Evet, donanımdan yazılımı çıkarsayabilir böylece yazılımın da donanımdan
[fiziksel şeylerden] çıkarsanan bir şey olduğunu kavrar.

        İşte devreye giren argümanımız:



                         P.1) Potasyum Permanganat, eksiksiz fizik [donanım] bilgisinden yazılımı çıkarabilirse yazılım fiziksel olarak ele alınabilir. 
                         P.2) Potasyum Permanganat, eksiksiz fiziksel bilgisinden yazılımı çıkarır. 

                             S.1) Yazılım fiziksel olarak ele alınabilir.

                         P.3) O halde, Yazılım fiziksel olarak ele alınabilirse ek bir ontolojik kategoriye gerek yoktur. 
                         P.4)Yazılım fiziksel olarak[mikrofiziksel ifadelerle] ele alınabilir. 

                             S.2) Ek bir ontolojik kategoriye gerek yoktur.

                             S.3) Bu durumda beyin-bilgisayar anolojisi ontolojik ayrımı yoksayamadığı için yetersiz gözükür.




        Argümanımız gayet anlaşılabilir öncüllere dayanıyor. Zihinsel - Fiziksel arasındaki epistemik boşluk donanım-yazılım ikilisine işlemiyor. Aklıma çok eleştiri gelmedi , bu yüzden twitterdan ve bu yazının yorumlarından kayda değer eleştiriler gelirse ayrı bir yazı yazabilirim.




    Eleştiri 1: KMnO₄ , odadayken etrafındaki malzemelerden yazılımı üretebilir. Nasıl ki Mary odada kendi beyin durumlarını ayarlayıp qualia'nın bilgisine erişebiliyorsa KMnO₄ de donanımdan yazılımı çıkarsayabilir. Analoji bu benzerlikten ötürü geçerlidir.

    Eleştiri 1'e cevap: Burada mevzubahis , KMnO₄ 'ün ; donanımı kullanarak  yazılımı çıkarsayabildiği değildir. Donanımın bilgisinden yazılım açıklamaya sunulabilir çünkü bu ikisi yapısaldır. PP[potasyum permanganat] eksiksiz donanımın bilgisine sahip olduğu zaman eksiksiz billişsel yetisiyle yazılımı çıkarsayabilir. Ama Mary eksiksiz fiziksel bilgisiyle qualia'ya dair herhangi bir bilgiye sahip olamaz.







    Eleştiri 2: Donanımdan yazılımı çıkarsayamaz böylece nasıl ki PP yazılımı çıkarsayamadığı halde yazılım-donanım diye ontolojik kategorilere ayırmıyoruz aynısını Mary için de diyebiliriz


    Eleştiri 2'ye cevap: Donanımndan yazılım çıkarsanabilir. Gerekli donanımların usulüne uygun birleştirilmesi yazılım kavramını kullanabileceğimiz bir yapı ortaya çıkarır VE ayrıca bu yazılım adını verdiğimiz şeyi donanım terimleriyle [araya fizik de katarak] çok rahat açıklayabiliriz. Fenomenal nitelikler [ve Mary] içinse aynı şeyi diyemeyiz.







    Eleştiri 3: PP'nin donanımdan yazılımı çıkarsaması analojiye zarar vermez. Sonuçta beyin dediğimiz organ da bilgisayar gibi aldığı verileri inceler. Şimdi bu açıdan bakarsak da analoji sorunsuz gözüküyor. Elbette analojide benzemeyen yerler olabilir ama bu , o analojiyi geçersiz yapmaz.

    Eleştiri 3'e cevap: Analojinin geçersiz olmasının nedeni bazı uyuşmayan yerler olması değil uyuşmayan yerin ontolojik aynılığa işaret edilen yerde hata olmasıdır. Eleştirdiğim anolojinin ana amacı ontolojik ayrım olmadığını göstermektir bu yüzden bu ayrımı gösteremediği yerde analoji geçersiz olur. Ve argüman , yazılımın donanımdan çıkarsanabilir bir yapıda olduğunu ortaya koyar ve böylece beyinden [çıkarsanamayan] zihne olan analoji geçersiz olur.



1) John Searle - Mind : A Brief Introduction (syf.65)



Yorumlar

Popüler Yayınlar