Bilincin Ortaya Çıkışı
Bilincin ortaya çıkışına dair çeşitli yargılamalarda bulunmanın zorlayıcı olduğu reddedilemez gibi duruyor.Bunun sebepleri bilincin ortaya çıktığı canlıların hangileri olduğu ve bilincin 3. kişi tarafından gözlemlenemez olması sanırım.Derin okumalar yapmamış olmama rağmen mekan benim olduğu için kafama yatan şeyi yazacağım. Yüzeysel yazan bir gerizekalı olduğumdan dolayı yapacak bir şeyin olmamasına ek olarak kötü bir yazı olacağını düşünmüyorum.
Ön kabul olarak bilincin mikrofiziksel ifadelerle açıklanamayacğını kabul edeceğim[bknz. explanatory gap, mary's room, absent qualia etc.]. İkinci olarak bilincin neural correlated (NC)[1] olduğunu kabul edeceğim. Her ne kadar hangi nöral aktivitelere eşlik ettiği konusunda okumalara devam etsem de NC olduğu konusunda kuşkum yok gibi duruyor.
Chalmers, The Conscious Mind adlı kitabında zombi argümanını[2] ortaya koyar. Fiziksel olarak aynı olan bir dünyada moleküllerine kadar aynı olduğumuz bir zombi, fenomenal niteliklerden habersiz olmasına rağmen bizim gibi davranabilir. Mümkünse bilinç fiziksel değildir şeklinde biten bir argümandır(İlk okuduğumda bu argümanın bayağı saçma olduğunu düşünüyordum ama şuan belirli bir amaç için kullanacağım). Bilincin 3.kişiden anlaşılamayan anlamında fiziksel olmayan olmasının sonucu olarak zombi argümanını kullanabiliriz. Moleküllerine kadar aynı olan bir magnezyum zombisi olduğunu düşünelim. Onun bilinçli olması için nasıl bir sebebimiz var ? Bence yok çünkü doğa yasaları gereği fiziksel olanlar etkileşime girebilir. Magnezyumun zombisi gerçekten bilince sahip olmadan tamamen fiziksel bir evrende yaşayabilir. EEE , sen burdan bilincin fiziksel olmadığını doğrudan kabul ederek çıkarımda bulundun diye itiraz gelebilir ama hayır, bilincin fiziksel olmadığına dair argümanları temel alıp ilerlediğim için begging the question yok.
Fenomenal bilincin fiziksel olmadığını çeşitli argümanlar yoluyla kabul ettikten sonra molekülü molekülüne aynı olduğum fiziksel bir dünyada bilincin ortaya çıkmasına gerek yoktur. Benim burda önerimse şudur: Nasıl ki fiziğin nesneleri arasında belirli nedensel ilişkileri kabul ediyoruz ve bir istisnasını görmedikse aynı şekilde çeşitli nöral aktivitelere eşlik eden bir bilincin ortaya çıkması için de "Fenomenal Yasa" olduğunu kabul etmeyi makul buluyorum. Çeşitli nesneleri bıraktığımızda yere düşüyor ve biz bu durumu bir doğa yasası olarak ["yerçekimi yasası"] adlandırıyorsak aynı şekilde hangi nöral aktiviteler olduğunu bilmesek de belirli nöral aktivitelere fenomenal bilinç eşlik ediyor ve ben bu durumu açıklamak için bir "Fenomenal Yasa" -yani ilkeleri tayin etmek için bir kurallar bütünü- ortaya koymanın makul olduğu görüşündeyim.Ama bu yasa fiziğin yasalarından bağımsızdır ve böylece sezgilerimizi destekleyen ,bilince sahip olmayan zombimiz de makuldur. Tamamen fiziksel olan mümkün dünyaların birinde aynı nöral aktivitelerin fiziksel olan bir şeyi oluşturacağından dolayı ortaya yine fiziksel bir yapı ortaya çıkacaktır. Fenomenal Yasa [literatürde böyle bir şey varsa bilmiyorum] dediğim kuralın var olması aktüel dünyada bilince yer vermeyi kolaylaştırdığını düşünüyorum. Ayrıca bana öyle geliyor ki fenomenal yasa empirik olarak keşfedilebilir. Bunun için yapılması gereken nöral aktiviteleri belki de daha mikro düzeydeki prosesleri inceleyip bilincin ortaya çıkma koşullarına erişmektir. Her halükarda nasıl olduğu sorusu ortada kalsa da en makul açıklamanın buna izin veren bir kural(lar) dizisi olduğunu kabul etmek gibi geliyor.
TANRI
Tanrının varlığı lehine çeşitli bilinç argümanı bulunmaktadır[3]. Ben de evrim teorisini ve bayesçi olasılığı kullanarak fenomenal yasanın[ya da bilincin ortaya çıkması için gereken kurallar bütünü] var olduğu hesapta tanrının daha olası olduğunu iddia edeceğim. Evrimle alakalı terimleri yanlış kullanırsam kusruma bakmayın ama eminim ne demek istediğim anlaşılacaktır.
Evrimden biliyoruz ki canlılar çeşitli adaptasyonlar ve mutasyonlarla hayatta kalmaya çalışır. ve doğaya uyum sağlamak için evrilir. Bazı organlar körelir bazıları daha da gelişir vs. Peki Magnezyumun zombisinin bulunduğu mümkün dünyada evrim de aynı şekilde gerçekleştiğini düşünelim. Zombilerimizin fenomenal bilinci yok [fenomenal yasa yok çünkü] ama makinelermişcesine evrimleşiyorlar. Fenomenal yasanın var olmasının tanrının yarattığı evrende daha olası olduğunu düşünüyorum. Metafizik bir tanrının insanlara evrimsel süreçte ortaya çıkan fenomenal bilincin oluşmasına olanak sağlayan fenomenal yasayı meydana getirmesi tamamen fiziksel bir evrende fenomenal yasanın ortaya çıkmasndan daha olası duruyor. Bayesçi bir hesapla
1) P(T/FY) = FY'nin olması durumunda Teizmin doğru olması
2) P(T) = Teizmin doğru olma olasılığı
3) P(F) = Fizikalizmin doğru olma olasılığı
4)P(FY/T) = Teizmin doğruluğunun bilinmesi durumunda FY olasılığı
5)P(FY/F) = Fizikalizmin doğru olduğunun bilinmesi durumunda FY olasılığı
P(T/FY) = (P(T) * P(FY/T)) / P(T) * P(FY/T) + P(F) * P(FY/F)
Ben burda 2 ve 3'ün olasılıklarından bahsetmeyeceğim ama bu ikisinin olasılığına ortaya konulan argümanlar üzerinden baktığımızda çok ciddi fark olduğunu düşünmüyorum (çok derin okumalar yapmasam da aslında teizmin daha olası olduğunu düşünmeye meyilliyim.).
1'e gelirsek eğer FY gerçekse Fiziksel olmayanlara dair bir yasa olacak ki bu da teizmde öngörülmesi gayet yüksek ihtimalli bir olay. 4'e gelirsek , aslında çok fazla sebebi olabilir. Metafizik tanrının yine yarattığı insanlara metafizik nitelikler bahşetmesi gayet yüksek olasılıklı gözüküyor. 5 için ise fizikalizm doğruysa FY imkansıza yakın gibidir çünkü fizikalizm doğru olduğu zaman fenomenal nitelikler reddediliyor veya indirgeniyor ayrıca fizikalist çerçevede evrimsel süreçte de fenomenal niteliklerin ortaya çıkması herhangi bir anlam taşımıyor.
EK: Acı olmasaydı canlılar kaçamazdı gibi bir itiraz bayağı saçma olur çünkü zombi magnezyum da acıyı tanıyacak aynı sensörlü makineler gibi ama acının fenomenal karakterinden yoksun olacak . Bu şekilde acının fenomenal karakterinin var olması evrim açısından bir anlam taşımıyor.
Bu durumdan dolayı FY'ye gerek kalmıyor ve bu da 5'in ihtimalini düşürüyor. Bunların hepsi için ayrı ayrı yazılar yazılır aslında ama ben kısa tutmak istiyorum, belki başka yazılara.
Ve bu durumda görüyoruz ki FY'nin olması , teistik anlayış gayet olası hale getiriyor. Her ne kadar zorunlu kılmasa da FY, tanrının olasılığını artırıyor gibi gözüküyor.
1) https://philpapers.org/rec/CHAWIA
2)https://kualiafelsefedergisi.com/2021/07/zombi-argumanina-getirilen-elestirilerin-degerlendirilmesi-onur-goksel-yokus/
3)https://open.metu.edu.tr/bitstream/handle/11511/96077/10448836%20-%20MA%20-%20Mehmet%20%C3%96zketen.pdf
Yorumlar
Yorum Gönder