Bu yazıda epey meşhur olan "Çince Odası"[1] düşünce deneyini qualia'ya uyarlayacağız. Çince Odası'nda iddia edilen şey semantik ve sentaktik ayrımından makinelerin zihne sahip olamayacağıydı. Bu düşünce deneyini qualia'ya uyarlayacağım. Accık farklı olarak odada insan bulunmayacak :D.
İçinde aynaların devrelerin bulunduğu kapalı bir oda vardır. Bu kapalı odanın ufak bir yerinden ışık girecek kadar aralık da vardır. Odanın önünde ince kenarlı bir mercek bulunur ve renklerin dalga boylarının farklı olmasından dolayı farklı renkteki ışıklar farklı bölgelere düşer .Renklerin düştüğü yerde bir buton vardır. Işık ışınlarının düştüğü yerlerde de metal plakalar vardır. Fotoelektrik etki[2] ile de biliyoruz ki foton metalden elektron koparıp devrede akım oluşmasını sağlayabilir.Plakalardan kopan elektronlar, elektrik akımı oluşturduğunda devrede bulunan hoparlörden her renge özel [Bu ışık X rengindedir şeklinde] ses çıkmaktadır.
Şekil1) Fotoelektrik etkiyi anlatmak için kullanılan bir düzenek
Örneğin,Magnezyum kırmızı ışık gönderdiğinde bu renk kırmızıdır sesini duyar odadan.Aynı şekilde diğer renkler için de dener. Peki burada magnezyum bu odanın qualia'nın bilgisine sahip olduğunu söyleyebilir mi ? Bence açık ve seçik olarak HAYIR. Makine de sadece dalgaboylarından çıkarımlar yapan bir sistem. INEFFABLE olan qualia'nın bilgisine sahip değil ve makineler ne kadar karmaşık olursa olsun temelde , dalgaboyları gibi 3. kişiye açık fiziksel özellikler üzerinden bir şeyleri açığa çıkaracağı için makieneler için qualia'nın bilgisi ulaşılmazdır.
Bu epistemik boşluğun(makinelerin qualiadan yoksun olması) çıkaracağı sonuçları zaten Marynin odasında ve Joseph Levine'in açıklayıcı boşluk[3] argümanında görebiliriz. Bir fizikalist için en makul pozisyon biyolojik doğalcılık gibi gözüküyor. Ama bu pozisyon da büyük sorunlara sahip, bu da başka bir yazıya inşallah :D.
1) https://plato.stanford.edu/entries/chinese-room/#ChinRoomArgu
2) https://evrimagaci.org/fotoelektrik-etki-fotoelektrik-olay-nedir-8225
3) https://plato.stanford.edu/entries/qualia/#Explangap
Yorumlar
Yorum Gönder